Beleidsopties van de dienst inspectie-begeleidng RKG en van de dienst pastoraal in de basisschool

Onze opdracht begint bij het geloof in leerkrachten en directeurs. Zij hebben ieder hun uniciteit en talenten. Kinderen zijn werelden vol mogelijkheden. We geloven onvoorwaardelijk inde kracht die van élk kind uitgaat.
Deze uittreksels uit onze missie gelden zeker ook bij onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de levensbeschouwelijk-godsdienstige ontwikkeling van kinderen. Graag zullen we leerkrachten, directies en schoolteams ondersteunen om daar op een eigentijdse en kundige wijze aan te werken.

Het ‘werkveld godsdienst’ houdt in:

  • ruimte voor christelijke spiritualiteit in het kader van het eigen opvoedingsproject van de katholieke basisschool,
  • een correcte en goede organisatie van het godsdienstonderwijs in alle onderwijsnetten (mandaten, voordrachten, regelgeving, lessenroosters, …),
  • een degelijke inhoud en aanpak van het godsdienstonderwijs in alle onderwijsnetten (begeleiding, vorming, doelgerichte godsdienstlessen, …),
  • een eigentijdse pastoraal in de katholieke basisschool.

Voor elk van deze onderdelen geeft de inspectie-begeleiding RK godsdienst ondersteuning. In het katholiek basisonderwijs werken we daarvoor nauw samen met de diocesane pedagogische begeleidingsdienst, vanuit een gedeelde visie en missie. Meerdere onderdelen van het ondersteuningsaanbod godsdienst worden samen met de DPB gedragen en georganiseerd.

Onze visie

Dat kinderen ruimte krijgen om te leren voor het leven.
Bij onze inspectie- en begeleidingsopdracht voor scholen zijn we vóór alles gericht op de kinderen. Het ismet het oog op de kinderen dat we in scholen effect willen bereiken, ook al werken we zelf niet rechtstreeks met de kinderen. Waar het ons om gaat, is dat kinderen in hun eigen levenscontext voluit en zinvol leren leven, dat kinderen leren wat er in het leven van een mens toe doet. Daartoe bieden we scholen ondersteuning aan. Veranderingsprocessen in scholen en in het godsdienstonderwijs in het bijzonder zijn fundamenteel hierop gericht.

Dat directie en leerkrachten het verschil maken.
Goed basisonderwijs wordt gedragen door leerkrachten, door alle leden van het schoolteam, elk met haar/zijn kunde en verantwoordelijkheid en onder de bezielende leiding van de directeur. Het is de persoon van de directeur die het verschil maakt in een school. Het is de persoon van de leerkracht die het verschil maakt voor de kinderen, nu en in de toekomst. Binnen hun concrete werkcontext willen we in het katholiek onderwijs alle teamleden en in het officieel onderwijs de leermeesters RKG als persoon versterken, waarbij we geloven in ieders mogelijkheden en vaardigheden.

Dat gezamenlijk gedragen bezieling een school maakt.
In kwaliteitsvolle scholen werken mensen samen vanuit een gezamenlijke doelgerichtheid en bezieling. Goed onderwijs vraagt, volgens ons, een dragende spiritualiteit. Wij ondersteunen katholieke scholen om hiervoor in een open sfeer ruimte te maken. Het is een uitdaging om het handelen op school te laten bezielen door de Bijbelse traditie. Een gelovige schoolcultuur inspireert om onvoorwaardelijk te vertrouwen in een open toekomst, in geborgenheid voor elk kind en in de kracht van authentieke verbinding. 
Het opvoedingsconcept en het netwerk van het katholiek onderwijs bieden hierin oriëntatie en ondersteuning.
Ook de leermeesters RKG in het officieel onderwijs willen we prikkelen en ondersteunen in het ontwikkelen van een dragende spiritualiteit.

Bij deze opdracht zijn de volgende overtuigingen en principes een leidraad voor ons.

Elke leerkracht of directeur verdient vertrouwen.

Onze begeleidingsopdracht begint bij het geloof in leerkrachten en directeurs. Zij hebben ieder hun uniciteit en talenten. Wij willen hen in hun diversiteit (h)erkennen, vertrouwen geven en motiveren om persoonlijke talenten te ontdekken en te ontwikkelen in hun opdracht.

Onderwijzen is kansen vinden voor elk kind.

Kinderen zijn werelden vol mogelijkheden. We geloven onvoorwaardelijk in de kracht die van élk kind uitgaat. Kinderen zijn niet ‘maakbaar’ en zijn evenmin ‘problemen’ die om een oplossing vragen. Liever dan kinderen te labelen willen we in het katholiek onderwijs met schoolteams en in het officieel onderwijs met leermeesters RKG vanuit ontwikkelingsperspectief kijken naar leer- en opvoedingskansen bij kinderen. We geven ondersteuning voor een (godsdienst)onderwijs dat oog heeft voor wat kinderen aan diverse talenten ontwikkelen.

Iedere school heeft een eigen verhaal.

Elke school heeft zijn eigen context. Die context wordt mee bepaald door de maatschappelijke omgeving, de ouders, het schoolbestuur. Elke school heeft zijn eigen sterktes en mogelijkheden. Begeleiden begint met respect voor de eigenheid van scholen bij het realiseren van hun opvoedingsproject.

Levensbeschouwing en spiritualiteit maken verschil.

Wij geloven dat in onderwijs aandacht kan en moet gegeven worden aan inspirerende vorming, op alle niveaus en bij alle betrokkenen. We maken ruimte om de vragen te stellen die er in het leven toe doen. Leren leven is ook leren ‘geloven, hopen en liefhebben’.

Echte veranderingen gebeuren van binnenuit.

Veranderingen en ontwikkelingen in onderwijs zijn maar mogelijk voor zover leerkrachten en directies er van binnen uit ‘verbinding’ mee kunnen maken. Begeleiden is uitnodigen om zelf te zien en te doen.

RK godsdienst als een volwaardig leergebied in het officieel onderwijs.

Wij geloven in het belang van de levensbeschouwelijke ontwikkeling ingebed in de integrale ontwikkeling van een kind. Daarom willen we in het officieel onderwijs ondersteuning bieden om het levensbeschouwelijk onderwijs in het algemeen en het RK godsdienstonderwijs in het bijzonder te integreren binnen het geheel van het schoolaanbod, als een volwaardig leergebied naast en samen met andere leergebieden. In het levensbeschouwelijk onderwijs gebeurt iets dat essentieel is voor kinderen.
We pleiten er dan ook voor om de leerkracht levensbeschouwelijke vakken een positieve en constructieve rol te laten vervullen binnen het geheel van het team.

Interlevensbeschouwelijke competenties ontwikkelen en interlevensbeschouwelijk samenwerken in het officieel onderwijs.

Het godsdienstonderwijs levert een fundamentele bijdrage om kinderen te helpen groeien tot actieve participanten in een plurale samenleving. In de ontmoeting over de grenzen van de verschillende levensbeschouwingen heen worden kinderen op weg gezet om de andere levensbeschouwingen en religies beter te leren kennen. Op die manier worden de andere overtuigingen minder vreemd. Maar bovenal leren kinderen verstaan waarom mensen anders naar het leven kijken en anders in het leven staan. Door de plausibiliteit van de andere overtuiging te ontdekken, kan echt respect groeien.

De ontmoeting en de dialoog met andere levensbeschouwingen prikkelt bovendien om steeds weer verantwoording te vinden van de eigen geloofsovertuiging. Precies daarom willen we aansturen op een dialoog en een samenwerking tussen de verschillende levensbeschouwingen op school waarin de eigenheid van elke overtuiging alle kansen krijgt. Zonder die eigenheid wordt de dialoog immers herleid tot lege oppervlakkigheid.

Vanaf het schooljaar 2013-2014 vragen we daarom van leermeesters om de interlevensbeschouwelijke competenties te integreren in hun godsdienstonderwijs (binnen het leerplan) en om de samenwerking met de andere levensbeschouwingen (in de uitwerking van een gezamenlijk project) vanuit deze visie verder uit te bouwen en te versterken.

Specifiek voor het werkveld godsdienst gaat de inspectie-begeleiding RK godsdienst volgend schooljaar voor de volgende prioriteiten en opties:

Er zijn voor scholen.

Kwaliteitsvolle interventies en aanwezig zijn en voeling houden met leerkrachten en directies en kinderen. In verschillende vormen: bevestigen, bemoedigen, inspireren, toezien op de opdrachtverplichting, interesse opwekken, verder op weg zetten en de weg vrij maken voor een positieve benadering van godsdienst op school.

Verdieping van het godsdienstonderwijs met oog voor talent.

Diepgaande vakkennis vraagt veranderingsbekwaamheid. Die bekwaamheid groeit bij leerkrachten door interesse te wekken en competenties aan te spreken of aan te scherpen met het oog op wezenlijke elementen in het godsdienstonderwijs. Vb.: Bijbel lezen, spreken over God, vormen van vieren en bidden, levensvragen, geloofscommunicatie, religieuze pluraliteit en het ontwikkelen van interlevensbeschouwelijke competenties. Betekenisvolle inhouden en ervaringen van zin nodigen uit om er verbinding mee te maken in het eigen leven. Het leereffect is groter als leerprocessen alle vormen van intelligentie aanspreken. Op die manier worden de talenten van kinderen  zichtbaar en kunnen kinderen leren vanuit hun sterktes.

Godsdienst in kleuteronderwijs.

Het Werkplan RK godsdienst is een normatief kader voor godsdienst in de kleuterklas. Aandacht voor levensbeschouwelijk-godsdienstige ontwikkeling in het kleuteronderwijs moet zichtbaar geïntegreerd zijn. Alle kleuterscholen ontvingen vorig schooljaar een instrument van zelfevaluatie om de effecten van het componentenschema voor de godsdienstig-levensbeschouwelijke ontwikkeling zichtbaar te maken. Scholen die hier nog geen werk van maakten vragen we om dat dit schooljaar op te nemen en ons hierover te informeren.

Reflectie en communicatie over godsdienst en onderwijs.

Met onderwijspartners in gesprek gaan over de actuele relevantie van levensbeschouwelijk-godsdienstig onderwijs in de context van diversiteit en van gelovig-christelijke bezieling in de schoolopbouw.

 

 

Het Decreet van 1.12.1993 bepaalt dat de inspectie-begeleiding Levensbeschouwelijke Vakken verantwoordelijk is voor ‘de externe ondersteuning en de beoordeling van de beroepsbekwaamheid en de pedagogische bekwaamheid van de betrokken leerkrachten en het stimuleren van initiatieven ter verbetering van de beroepskwaliteit’; en voor ‘het ontwikkelen van initiatieven ter bevordering van de onderwijskwaliteit van het betrokken vakgebied en het bewaken en het stimuleren van het aan de levensbeschouwing aangepast opvoedingsproject binnen het vakgebied’.

Dit betekent dat de inspectie-begeleiding RK godsdienst decretale verantwoordelijkheid draagt voor de beroepsvorming van leerkrachten met opdracht godsdienst in alle onderwijsnetten, en dus vorming aanbiedt met een verplichtend karakter.

In het officieel onderwijs voorzien we daartoe een eigen vormingsprogramma voor de leermeesters R-K godsdienst.

In het katholek basisonderwijs wensen we de eigen prioriteiten en ontwikkeling van elk schoolteam te respecteren, ook voor het werkveld godsdienst. We schrijven dus geen programma voor. Wel staan we er op dat jaarlijks minstens één personeelsvergadering of één pedagogische studiedag aan een interne vorming omtrent godsdienst wordt besteed. Dat lijkt ons een minimum.

Voor zulke schoolinterne vorming kan een beroep gedaan worden op externe begeleiding van de inspecteur-adviseur RK godsdienst of van een nascholer. Men kan deze vorming ook volledig zelf organiseren. Over de jaren heen moet er aandacht zijn voor de verschillende onderdelen van het werkveld godsdienst. In het ondersteuningsaanbod is deze diversiteit terug te vinden.

Voor vragen, hulp of begeleiding inzake pastoraal op school kan rechtstreeks een beroep worden gedaan op de dienst ‘Pastoraal in de basisschool’. De inspecteurs-adviseurs RK godsdienst willen steeds bereikbaar en aanspreekbaar zijn voor om het even welke kleine of grotere vraag vanuit de scholen.

Aarzel niet om rechtstreeks met ons contact op te nemen.